3deligheid, van idee tot creatie

Ontwerpoverwegingen voor een houtsculptuur

Inleiding

In dit document probeer ik het gedachteproces te beschrijven, zoals ik ervaren heb tijdens de ontwikkeling van de creaties ‘Right Up’, ‘Straight Up’ en ‘To You’. Het proces loopt van het idee tot en met de creaties via de theorie van ‘3deligheid’.

Het begrip ‘3deligheid’ heb ik gekozen om de 3 volgende redenen:

• de maateenheid van 3 in de elementaire meetkundige vorm
• de 3 nivo’s/lagen van de creatie
• de 3 resulterende creaties

De basis bestaan uit:

• materiaal: de materie, die gebruikt wordt voor de creatie
• kennis: materiaalkennis, vormeninzicht (visuele meetkunde), etc.
• intuïtie: het geestesresultaat uit materie en kennis
• creatie: alles wat zich boven het voorgaande verheft

Materiaal

In september 2007 heb ik een tuinhekje [Fig. 1] bedacht, ontworpen en gebouwd. In alle eenvoud, overwogen maat- en vormverdeling en detailtoefjes geeft het een nette uitstraling.

Fig. 1 Fig. 2

Met de ervaring van dit hekje viel de keuze op de belijning van het hout, waarvan de aanblik [Fig. 2] is weergegeven.

Kennis en intuïtie (de theorie van ‘3deligheid’)

Zittend met de plank voor me (op tafel…), hoopte ik dat mijn intuïtie met iets zou komen. Ik bedacht me, dat ik de breedte van de plank als 3 eenheden kon benoemen. Het aantal eenheden moest laag zijn, voor de eenvoud, maar niet zo saai als twee (helft van de breedte). ‘3’ voldeed helemaal: laagnummerig en met voldoende ‘spanning’ (lees: figuratief meetkundige spanning). Zie [Fig. 3] – [Fig. 5].

Het getal 3 komt ook terug in de gelaagdheid (nivo’s) van het object met als redenen:

• praktisch: de vorm is voor meerdere toepassingen te gebruiken (basiselement, object)
• creatief: het creëren van meerdere spanningsvelden tussen de vormen van de 3 nivo’s

nivo1

In [Fig. 3] is nivo1 (de basis) weergegeven, waarbij het getal 3 de breedte van de plank vertegenwoordigt. Het getal 1 is dus een afstand van 1/3 van de breedte van de plank. Door ongelijkheid tussen links en rechts te kiezen, ontstaat een ongelijkbenige trapeze.

Fig. 3 Fig. 4 Fig. 5

nivo2

Op nivo 2 [Fig. 4] heb ik gekozen voor haakse aflijning met een breedte van 3, waardoor een vierkant dreigt te ontstaan. Dit voorkom ik door de hoogte van de rechterzijde tot 2 terug te brengen. Hierdoor ontstaat een trapeze op zijn kant met als gevolg dat het lijnenspel haaks op de nivo1-trapeze staat. Er ontstaat een formaat, wat kleiner is dan nivo1. Dit wil niet zeggen dat het binnen de randen van nivo1 blijft of moet blijven.

nivo3

Terwijl nivo1 en nivo2 via een relatief eenvoudig gedachteproces tot de trapezevorm leidt, heb ik gekozen in nivo3 [Fig. 5] voor het weglaten van een deel van de trapeze. Van de originele breedte van 3 heb ik 1 deel aan de linkerzijde verwijderd. De ontstane trapeze is kleiner dan nivo2 en lijkt er wat vorm betreft veel op.

Achteraf heb ik me gerealiseerd, dat bovenstaande vormen intuïtief en ‘als vanzelf’ zijn ontstaan. Er waren geen langdurige of diepgaande gedachteprocessen voor nodig.

De resulterende vormen zijn in [Fig. 6] als papiersjabloon weergegeven. Deze heb ik gebruikt om me te helpen bij het creatieproces om de 3 nivo’s samen te voegen. De houtvormen staan in [Fig. 7].

Fig. 6 Fig. 7

Tijdens het uitwerken van het gedachteproces voor dit document kwam ik tot de conclusie, dat het intuïtieve proces zowel meetkundige als creatieve elementen bevat [Fig. 8]. Het meetkundig is linksonder terug te vinden, waarbij alle 3 de vormen eenzelfde scheve hoek hebben. Het creatieve element zijn de 3 verschillende vormen, die hieruit ontstaan zijn.

Fig. 8

Creatie (basisvorm)

In het creatieproces van het samenvoegen van de 3 nivo’s heb ik gezocht naar tegengestelde krachten, als spanning-ontspanning, samen-individueel, gelijk-ongelijk.

Nivo2 kon ik vrij eenvoudig met nivo1 combineren [Fig. 9]. De hoek ‘A’ in de vorm van lijnen ‘AB’ en ‘AC’ versterken elkaar en werken dus samen. Om het visuele effect te versterken heb ik nivo2 enkele milimeters van de rand van nivo1 gehouden. Hierdoor ontstaat de impressie, dat nivo2 zich insluit (borgt) in nivo1. Als tegenstelling steekt punt ‘D’ individueel en assertief over de rand van nivo1 en zet zich dus af van het ‘samen’ in ‘A’. De groeflijnen van nivo1 en nivo2 staan onder een flauwe hoek van elkaar, maar behouden ‘samen’ de globale richting naar de eigenzinnige punt, rechtsonder in nivo1. Deze punt, mede door het versterkende lijnenspel, kan gezien worden als dominant en bepalend, terwijl (als tegenstelling) punt ‘D’ als klein en ‘eigenzinnig over de rand’ zijn aandacht probeert te trekken.

Fig. 9 Fig. 10

Na het krachtenspel tussen nivo1 en nivo2 zocht ik naar een juiste gevoelsbalans voor nivo3. Dit was lastiger, omdat er zich niet meteen een intuïtieve oplossing aanbood. Na veel draaien, fotografisch vastleggen en (her)beoordelen geeft [Fig. 10] het resultaat. De vier punten van nivo3 liggen tegen de randen van nivo2 en dit geeft nivo3 een omsluitende veiligheid (geborgenheid). De toestand is echter niet stabiel. Bij de geringste draaiing van nivo3 gaat de gelijke en stabiliserende afstand tussen punten (nivo3) en zijden (nivo2) verloren en/of steekt een van de hoeken (nivo3) over de rand (nivo2). De schijnbare geborgenheid staat dus onder druk van mogelijke verandering en geeft dus een ontspanning-spanning tegenstelling. De profiellijnen van nivo2 en nivo3 [Fig. 10] versterken elkaar ook niet helemaal: het houdt het midden tussen haaks op elkaar (tegengesteld) en in evenwijdig (in harmonie).

Fig. 11 - 16

De ontstane basisvorm is in [Fig. 11] t/m [Fig. 16] vanuit verschillende gezichthoeken weergegeven. Deze vorm noem ik de ‘3deligheidsvorm nr 1’, omdat er vanuit hetzelfde, rationele gedachteproces meer dan één vorm (potentieel heel veel) te creëren valt.

Creatie (totaalvorm)

Met het creëren van de hiervoor beschreven basisvorm, met alle genoemde krachten binnen de vormen van de 3 nivo’s, rest nog de creatie van het eindresultaat.

Door een bepaalde positionering van de basisvorm, kunnen er eigenschappen of karakteristieken aan het resultaat worden toegekend. En dit leidt dan ook tot de naamgeving, die in lijn is met de uitstraling.

Zo ben ik ben tot 3 uitvoeringen gekomen: twee verticale creaties (wand) en een horizontale creatie (tafel, kast).

‘Right Up’ [Fig. 17]

De basis wordt gevormd door de horizontale onderzijde. Voor ‘Right Up’ staat dit voor de gemoedsbasis van het individu en expandeert zich (of trekt zich op) naar rechtsboven d.m.v. de lijnen en randen op de 3 nivo’s. Eenieder kan zijn eigen ‘stijgingshoek’ uit de vormen destilleren; naar wat het beste voelt. Rechtsboven is de richting van hoop, optrekken aan, verder gaan…. De weg omhoog wordt ook gesymboliseerd door de elkaar ondersteunende punten bovenaan nivo1 en nivo2. De uitstekende punt onderaan ligt beneden de ‘neutrale gemoedshorizontaal’ en zou gerelateerd kunnen worden met een onbestemd of beladen gevoel, een dipje, ‘nu even niet’… De krachten binnen ‘Right Up’ zijn erop gericht het individu zich op te laten trekken, naar het positieve (de juiste weg is omhoog).

Fig. 17 ‘Right Up’ (classic) Fig. 18 ‘Straight Up’ (classic) Fig. 19 ‘To You’ (classic)

‘Straight Up’ [Fig. 18]

Het kenmerkende van deze creatie is de verticale rechterzijde. Gewoon, ongenuanceerd recht omhoog. De onder- en rechterzijde worden gevormd door de borging van nivo2 in de hoek van nivo1. Hierdoor ontstaat zowel een krachtige basis als een stevige geleiding naar boven. Het is alsof een raket op lanceren staat; vol energie en kracht. Een gevoel van ‘ik kan de wereld aan’.

‘To You’ [Fig. 19]

Deze creatie manifesteert zich in het platte vlak; horizontaal. Het geeft het individu de mogelijkheid een object of een gevoelswaardevol item op de bovenzijde (van nivo3) te leggen of te draperen. Door de grote, dominante punt van nivo1 naar het individu te richten, ontstaat een symbolische kracht vanuit het object of item naar de aanschouwende persoon.

Alle 3 de creaties bestaan uit één en hetzelfde object. De eigenaar kiest voor de creatie van zijn keuze door het object in de betreffende positie te plaatsen.

7-3-2010